— а разум, ум — рассудок — ақыл иесі мудрец — ақыл жетпейтін уму непостижимый — ақыл сергектігі психол. подвижность ума — ақылы кененормальный — ақылы қысқа адам ограниченный человек — ақылдан адасу сойти с ума — ақылы аздық ограниченность ума — ақыл орамдылығы гибкость ума — ақыл сыншылдығы критичность ума — ақылы ауысу тронуться умом — ақылы жетпеу не постигать умом, не понять — ақылы кіру поумнеть, образумиться — ақылға салу обдумать — обмозговать — ақыл тоқтату одуматься — ақылы толу набираться ума совет, наставление — ақыл айту (или беpу, қосу) советовать — ақылын алу слушаться кого-л. что-л. разумное — правильное решение чего-л. — табылған ақыл правильное решение — мұның табылған ақыл екен а) правильно ты говоришь (советуешь) б) (тут) ты правильно поступаешьақыл азбайды, білім тозбайды ум не портится, знание не изнашивается — ақыл арымас, алтын шірімес ум не истощается, золото не гниет — ақыл ауысады, ырыс жұғысады с кем поведешься, от того и наберешься (букв. ум пеpедается, богатство пеpеходит) — ақылдан нақыл туады назидание исходит от ума (назидание плод ума) — ақыл - дос, ашу - дұшпан ум - друг, гнев - враг (т.е. не давай волю гневу) — ақыл - ердің қорғаны ум - щит молодца — ақыл жастан, асыл тастан что-л. разумное (находишь) у молодых, драгоценность - в камнях (т.е. молодой ум находчив) — ақыл жетпес айла жоқ, батылдық алмас қамал жоқ нет хитростей умом непостижимых, нет крепостей, которых не брала смелость — ақыл жоқ басқа адырайған көз бітеді у пустой головы выпученные (бессмысленные) глаза — ақыл көпке жеткізер, өнер көкке жеткізер умом постигают многое — искусством возвышаются — ақылы асса, аға тұт если он умнее тебя, то почитай его как старшего (умен не по возpасту) — ақылы жоқтың арманы жоқ у глупца нет мечты (т,е, он всегда счастлив) — өз ақылым - ақыл -ақ — кісі ақылы шоқырақ сами с усамиақыл азабы горе от ума — ақылы кем (или кеміс) ненормальный человек — ақылы жоқ глупый — ақыл тіс зуб мудрости — ақылы көзінде безрассудный человек
