— п бог — всевышний — ср. тәңір, алла — перен. владыка, повелитель, властелин — ол осы төңіректің құдайы он владыка здешних местқұдай бергенге құлай береді бог дает тому, у кого и без того всего в достатке — құдай деген құр қалмас кто признает бога, не останется без ничего — құдай жалғыз, мен жалғыз я одинок как бог — аққа құдай жақ честному и бог сторонник — басы ауырмағанның құдаймен ісі жоқ у кого голова не болит, тому до бога дела нет — кедей байға жетседейді, бай құдайға жетсем дейді бедняк хочет с богачом сравняться, богач хочет с богом равняться — құдай айдап по божьей воле — құдай ақы ей-богу — құдай алғыр! чтобы бог прибрал к себе! — құдай ату быть проклятым богом — құдай басқа бермесін! не дай бог! — құдай беру бог дал — құдай бұйырса если бог благоволит — құдай біледі одному богу известно, бог знает — құдайға жазу провиниться перед богом — құдайға қараған (адам) честный, имеющий совесть — құдайға тәубе! о боже, господи! — құдайға шүкір слава богу — құдайдың бұйрығы божий наказ, божье веление — құдайдың құдіреті божье могущество — құдайдың құтты күні каждый божий день — құдайдың салғанын көру надо перетерпеть (букв. увидеть) то, что суждено — от судьбы не уйдешь — құдай жазса если бог даст — құдай (алдынан) жарылқасын! пусть бог (тебе) сопутствует — пусть бог наградит! — құдай жолы путь божества — құдай (бетін) көрсетпесін не дай бог, упаси бог — құдай қосса (или қаласа) если бог благоволит — құдай оңдау быть одобренным богом — құдай сақтау сохрани бог, избави бог — құдай салмасын! не приведи господи! құдай сүйер қылығы жоқ негодный, скверный, неприятный (человек) — құдай тағала всевышний — құдай төбеңнен ұрғыр! да ударит тебя бог по макушке — құдай тілеуіңді бергір! пусть бог исполнит твое желание! пусть бог соблаговолит! — құдай ұрған наказанный богом — ничтожный, никудышный — құдай ұру будь проклят богом, да покарает (тебя) бог — құдай ұрсын! а) накажи (его) бог! б) ей-богу! — құдай үйі божий дом, мекка — құдайын ұмыту грешный, греховный — құдая, тоба! боже! господи!
